Pneumonije kod teladi nisu “jedna bolest”.
To je kompleksan respiratorni problem koji nastaje iz više pravaca — virusnih infekcija, bakterija, loših uslova držanja, stresa i vrlo često vremenskih promjena.
Najveći problem na farmama je što se svaki kašalj tretira isto — jednim antibiotikom — bez jasne procene uzroka.
U međuvremenu se dešava:
upala pluća napreduje, oštećenje plućnog tkiva postaje trajno, tele gubi kondiciju i rast, dolazi do gušenja i uginuća
U praksi, pneumonija se ne leči “napamet” — nego se RAZMIŠLJA.
Presudno je procijeniti:
starost teleta, temperaturu, tip kašlja, iscedak iz nosa, brzinu i način disanja, apetit i ponašanje, uslove držanja i vremenske faktore.
1. VIRUSNE PNEUMONIJE
“TIHI POČETAK KOJI OTVARA VRATA KATASTROFI”
(IBR, RSV, PI3 i drugi respiratorni virusi)
Najčešće nakon stresa: odbića, transporta, promene vremena
SIMPTOMI:
curenje iz nosa, suzenje očiju, blago do umereno povišena temperatura, suv i nadražajan kašalj, ubrzano disanje, pad apetita, letargija.
KLJUČNA ISTINA:
Antibiotik NE DELUJE na viruse.
ALI…
virusi uništavaju zaštitnu barijeru pluća i OTVARAJU PUT bakterijama.
Zato “obične virusne prehlade” često završe teškim bakterijskim pneumonijama.
2. BAKTERIJSKE PNEUMONIJE
“BRZA ESKALACIJA I TEŠKO OŠTEĆENJE PLUĆA”
(Pasteurella, Mannheimia, Histophilus i dr.)
Najčešće kao nastavak virusne infekcije ili u lošim uslovima držanja.
UZROCI IZ OBJEKTA:
vlaga u štali, loša ventilacija, amonijak, prenatrpanost, nagle temperaturne promene, promaja direktno na telad,
SIMPTOMI:
visoka temperatura, jak i dubok kašalj, gust žuto-zelen iscedak, otežano disanje, spuštena glava, odbijanje hrane, izražena slabost.
OPASNOST:
Bakterijske pneumonije mogu za kratko vreme “ugasiti” funkcionalni deo pluća.
Kod težih slučajeva:
disanje na usta, širenje nozdrva, nemogućnost ustajanja
3. VREMENSKI USLOVI – OKIDAČ KOJI SE POTCENJUJE
“NE VIDIMO GA, ALI DIREKTNO POKREĆE BOLEST”
Pneumonije se vrlo često javljaju ili naglo pogoršavaju kod:
MAGLE I VISOKE VLAGE
– vazduh postaje “težak”
– bakterije i virusi se zadržavaju u objektu
– prostirka se sporije suši
NAGLIH PROMENA TEMPERATURE
(toplo dan – hladna noć)
– stres za organizam
– pad imuniteta
– lakši prodor infekcije
HLADNIH NOĆI I PROMAJE
– direktno hlađenje teladi
– slabljenje lokalne odbrane disajnih puteva
LETNIH VRUĆINA
– toplotni stres
– slabiji apetit i imunitet
– povećan amonijak u zatvorenim objektima
NAJVEĆA ZABLUDA:
“Zatvorimo sve da ne vuče.”
Bez ventilacije dolazi do:
Vlage, amonijaka, koncentracije patogena, direktnog oštećenja pluća
Ventilacija nije luksuz — nego terapija u prevenciji.
4. HRONIČNE PNEUMONIJE
“TIHI GUBITAK PROIZVODNOG POTENCIJALA”
Nastaju nakon neadekvatnog ili kasnog lečenja.
SIMPTOMI:
povremen kašalj, zaostajanje u rastu, slabija kondicija, brzo zamaranje, “ne prati grupu”.
POSLEDICA:
Trajno oštećenje pluća i smanjen prirast.
5. ASPIRACIONE PNEUMONIJE
“SATI ODLUČUJU ISHOD”
Ulazak mleka ili tečnosti u pluća tokom napajanja.
UZROCI:
pogrešna tehnika napajanja, prisilno napajanje, napajanje slabog ili bolesnog teleta.
SIMPTOMI:
nagao kašalj odmah nakon napajanja, otežano disanje, gušenje, brzo pogoršanje stanja.
VRLO OPASNO:
Razvoj teške pneumonije može krenuti u roku od nekoliko sati.
ZNAKOVI DA JE TELE KRITIČNO UGROŽENO
HITNO STANJE
disanje otvorenih usta, jako ubrzano disanje, izražena slabost ili nemogućnost ustajanja, plave ili tamne sluznice, gubitak apetita, leži i “hvata vazduh”, visoka ili vrlo niska temperatura. Ovo NIJE za čekanje.
ŠTA NA TERENU NAJVIŠE SMANJUJE PNEUMONIJE?
✔ kvalitetan kolostrum odmah nakon rođenja
✔ suvi, čisti i prozračni boksevi
✔ kontrolisana ventilacija bez promaje
✔ smanjenje vlage i amonijaka
✔ brzo izolovanje bolesnih teladi
✔ rano prepoznavanje prvih simptoma
✔ pravovremeni veterinarski pregled
Izvor: Udruženje studenata veterinarske medicine Novi Sad
https://www.facebook.com/groups/71149133352/permalink/10163387826273353/?rdid=itlI9d8HkjXhicUu#