Zlatna žutica vinove loze zahvatila je sve 22 vinogradarske regije Mađarske, nakon što je prisustvo bolesti potvrđeno i u severnom vinogradarskom području Bik. Mađarske nadležne službe naredile su hitne karantinske mere, uključujući krčenje i uništavanje čokota koji pokazuju simptome zaraze.
Ova vest važna je i za vinogradare u Srbiji, jer zlatna žutica nije bolest koja preti samo susednim zemljama. Flavescence dorée je već prisutna i u Srbiji, a njen glavni prenosilac, američka cikada Scaphoideus titanus, rasprostranjen je u svim značajnijim vinogradarskim područjima naše zemlje.
Istraživanja domaćih stručnjaka pokazuju da je zlatna žutica registrovana u vinogradima širom Srbije, dok je tokom istraživanja 2022. i 2023. godine američka cikada utvrđena u praktično svim vinogradarskim regionima. Stručnjaci upozoravaju i da, uprkos merama kontrole, bolest nastavlja da se širi, piše hrvatski Agroklub.
I ove godine upozorenja u Srbiji
Opasnost nije samo teorijska. Tokom 2026. godine u svim značajnim vinogradarskim područjima Srbije potvrđeno je prisustvo larvi američke cikade, najznačajnijeg prenosioca fitoplazme koja izaziva zlatasto žutilo vinove loze.
Stručne službe su još u junu upozorile da pojava larvi trećeg razvojnog stupnja predstavlja poseban rizik, jer tada insekt postaje sposoban da prenosi fitoplazmu sa zaraženih na zdrave čokote.
Tokom 2025. godine simptomi koji upućuju na zlatasto žutilo registrovani su, između ostalog, i na više lokaliteta u Nišavskom okrugu, na pojedinačnim čokotima, ali i u većem broju u napuštenim vinogradima. Upravo zapušteni zasadi predstavljaju poseban problem, jer mogu postati rezervoar zaraze i američke cikade.
Mađarska uvodi hitne mere
Mađarska agencija za bezbednost hrane Nebih potvrdila je prisustvo patogena u uzorcima uzetim na području tri opštine u vinogradarskoj regiji Bik.
Odmah nakon laboratorijske potvrde uvedene su karantinske mere. Oko zaraženih vinograda ustanovljena je zona u radijusu od jednog kilometra, u kojoj će biti pregledan svaki čokot.
Za sve loze koje pokazuju simptome bolesti naređeno je hitno krčenje i uništavanje. Sa zaraženog područja zabranjeni su promet i transport vinogradarskog sadnog materijala, dok je u dodatnom zaštitnom pojasu, u radijusu od tri kilometra, uveden pojačan nadzor i obavezna zaštita.
Kako izgleda zaražena loza
Simptomi se najčešće uočavaju tokom leta i postaju sve izraženiji kako se približava jesen.
Kod belih sorti listovi žute do zlatnožute boje, dok kod crvenih sorti postaju crvenkasti do tamnoljubičasti. Ivice listova savijaju se prema naličju, a list postaje krut i lomljiv.
Mladice ne sazrevaju pravilno, ostaju zelene i tokom zime mogu izmrznuti. Grozdovi se slabo razvijaju, venu ili se suše, a kod jače zaraženih čokota berba može praktično izostati.
Zašto je američka cikada ključna
Fitoplazma koja izaziva zlatnu žuticu ne širi se sama sa jednog čokota na drugi. Najznačajniji prenosilac je američka cikada Scaphoideus titanus, insekt poreklom iz Severne Amerike koji je u Srbiji registrovan početkom dvehiljaditih godina, a potom se veoma brzo proširio.
Danas se smatra jednom od najznačajnijih štetočina vinove loze kod nas upravo zato što prenosi ovu opasnu fitoplazmu.
Kada se cikada hrani na zaraženom čokotu, usvaja fitoplazmu, a potom je prenosi na zdravu lozu. Zato se bez kontrole populacije ovog insekta zaraza u vinogradu može veoma brzo širiti.
Šta vinogradari u Srbiji mogu da urade
Najvažnije mere su redovan pregled vinograda, rano prepoznavanje simptoma, uklanjanje zaraženih čokota i pravovremeno suzbijanje američke cikade.
Pri podizanju novih zasada i popunjavanju praznih mesta posebno je važno koristiti zdrav i sertifikovan sadni materijal, jer se bolest može širiti i zaraženim sadnicama.
Stručnjaci upozoravaju da poseban rizik predstavljaju napušteni i neodržavani vinogradi, u kojima se cikada nesmetano razmnožava, a zaražene loze ostaju izvor fitoplazme za okolne zasade.
Situacija u Mađarskoj zato predstavlja i upozorenje za Srbiju. Kod nas bolest već postoji, njen prenosilac je široko rasprostranjen, a istraživanja pokazuju da su vinogradi u svim važnijim vinogradarskim područjima izloženi riziku. Zbog toga borba protiv zlatne žutice više nije pitanje sprečavanja njenog dolaska u Srbiju, već sprečavanja daljeg širenja i nastanka većih žarišta koja mogu ugroziti čitave vinograde.