Više od osamdeset odsto stanovnika čine Mađari koji kažu da godišnje ovde boravi nekoliko hiljada turista, ali nisu sigurni koliko njih dolazi samo da bi stalo na njihov čuveni kamen ljubavi.
Dan je sunčan, lep, ali dece, pa ni odraslih na ulicama Skorenovca nema. Đaka nema, jer je vikend. Nema ni vernika ispred crkve u centru. Tu je samo bista rimokatoličkog biskupa, meštanina Junga Tamaša. Upokojio se 1992. godine, a tri decenije kasnije ispred crkve meštani su mu podigli spomenik. Odnosno uradili bistu.
Skorenovac je prema mnogo čemu jedinstveno i neobično mesto. Ali, pre svega treba reći šta je prvi utisak kada se stigne u centar. Sređen je kao da je o nekom velikom dvorištu. I još kada se pogleda u uredne fasade i cveće posađeno gde god je imalo mesta, onda zaista nije preterivanje da se kaže da Skorenovac može da bude sinonim za uređeno i lepo naselje.
U Turističkoj organizaciji u Kovinu, opštini kojoj Skorenovac pripada, ovako u nekoliko rečenica namernika upoznaju sa selom: „Skorenovac je naselje u opštini Kovin, locirano na samo šest kilometara zapadno od Kovina, sa kojim je odlično povezano asfaltnim putem Kovin – Omoljica – Pančevo. Sa blizu 90 odsto mađarskog stanovništva, Skorenovac ujedno predstavlja i najjužnije mesto na planeti u kome Mađari čine većinu stanovnika. U Skorenovcu je, kao i u većini sela u Srbiji zabeležen pad u broju stanovnika, ali je zato broj turista u stalnom porastu. Sa oko 1500 stanovnika, Skorenovac predstavlja jedan od centara razvoja seoskog turizma Srbije, u kojem godišnje prenoći i do osam hiljada ljudi, uglavnom iz inostranstva…“
Onda ide priča da je ovo mesto poznato po sportistima, književnicima, čuvarima tradicije, pa će domaćini uz nabrajanje znanih da spomenu i Zoltana Danija, pukovnika Vojske SR Jugoslavije koji je tokom Nato bombardovanja oborio čuveni američki ponos avijacije, nevidljivi avion „F 117“. Zatim nastavljaju: „U Skorenovcu kultura ima dugu tradiciju koju uspešno neguju dva kulturno-umetnička društva: „Petefi Šandor“ i „Salmasal“. Naselje ima biblioteku sa čitaonicom, bioskop i omladinski dom, Fudbalski klub „Plavi Dunav“, Stonoteniski klub „Doža“. Pored toga postoji Lovačko društvo, dva udruženje golubara, Udruženje sportskih ribolovaca, Dobrovoljno vatrogasno društvo, Aktiv žena. Pre nekoliko godina Mađarska je proglasila Skorenovac najuređenijim mađarskim selom van teritorije matice“.
A briga o nasleđu i želja da se hiljadama turista koji godišnje ovde dođu pokaže šta sve selo ima i šta je imalo, vidna je na svakom koraku. Ispred crkve na izbetoniranoj ploči podignut je oniži postament i na njemu tri eksponata od mermera i kamena. Nekoliko metara dalje na betonskoj podlozi stavljena dva kamena. Pločasta, liče na dve malo veće stope. Na ogradi od kovanog gvožđa koja okružuje kamene ploče piše na mađarskom i ispod na srpskom „kamen njubavi“. Pored ovog plavog natpisa još jedan. Na njemu je objašnjenje da ko stane na ovaj kamen brzo će da nađe večnu ljubav. I opet na dva jezika, baš kao što je to učinjeno na svakom mestu gde nešto piše.
Nasred sela je kružni tok sa krugom u sredini popločanom kamenim kockama. U sredini je sat, a tu se ukrštaju dve glavne ulice-JNA i Bratstva i jedinstva. Sa strane su putokazi. Ali ne oni lokalni ka selima i bližim gradovima, već mnogo dalje. Kragujevac, Beč, Smederevo, Malme… Meštani kažu da su to pravci gde su se svojevremeno, a tako je i danas na žalost, uputili njihovi sugrađani, komšije i rođaci. Jer, od mesta koje je imalo više od četiri i po hiljade stanovnika, danas ih je tri hiljade manje.
I samo još koja reč o prošlosti. Ovo je deo jednog zapisa: „Skorenovac je izgrađen na perifernom delu lesne terase, na 77 metara nadmorske visine. Podignut je na današnjem mestu 1883. godine posle velike poplave koja je zadesila aluvijalnu ravan Dunava i naselja na njoj. Raniji položaj naselja bio je pored Dunava. Prvi put se pominje 1414. – 1440. godine kao naselje koje je ulazilo u sastav kovinske županije. Nakon toga puna četiri veka se ne pominje. Novo naseljavanje obavljeno je 1869. godine pod rukovodstvom Komande Vojne granice i nazvano je Đurđevo. Prvi stanovnici bili su Mađari doseljeni iz Janošika, Jermenovaca i Banatskog Novog Sela. Pored njih doselio se i izvestan broj Bugara iz Banatskog Dušanovca (danas Banatski Dvor).
Doseljenici su dobili besplatno zemljište i placeve za kuće s tim što su bili dužni da izgrade nasipe pored Dunava i isušuju prostrane ritske površine. Krajem 1870. godine doseljeno je 70 nemačkih porodica iz Plandišta. Novoizgrađene nasipe Dunav je 1876. godine probio i tom prilikom poplavljen je ceo hatar, a naselje je skoro u potpunosti bilo uništeno.
Veći broj stanovnika se vratio u stari zavičaj, a manji deo je ostao i obnovio naselje. Novo veće naseljavanje u Đurđevo obavljeno je tokom 1882. i 1883. godine, kada se doselilo 2.200 stanovnika iz Erdelja. I ovi stanovnici nisu imali sreće, jer je Dunav 1887. godine ponovo probio nasipe, uništio letinu i teško oštetio naselje. Posle toga stanovnici napuštaju Đurđevo (kasnije Skorenovački Rit, a danas Pločički Rit) i novo naselje podižu na mestu današnjeg Skorenovca. To naselje je nazvano Szekelykeve.
Naziv Skorenovac dobija 1888. godine. Posle toga ime naselja je menjano još nekoliko puta. Za vreme nemačke okupacije nazivalo se Sekel, a od oslobođenja ponovo Skorenovac. Česte poplave Dunava bitno su uticale na kretanje i broj stanovnika. Prema prvom sistematskom popisu 1869. godine u Đurđevu je bilo 396 stanovnika. Apsolutno najveći broj stanovnika zabeležen je 1910. godine 4.541 stanovnik. Po popisu iz 2002. godine Skorenovac je imao 2.501 stanovnika. Danas je još manje žitelja…“
Tekst i foto: Ognjan Radulović